Dr. Mustafa Türkmen

Genel bilgiler:

Primer spinal kord tümörleri, merkezi sinir sistemi neoplazilerinin yaklaşık %2–4’ünü oluşturur (1). Dura ve kordla ilişkilerine göre sınıflandırılırlar. İntradural ekstramedüller tümörler dura içinde, kordun dışında gelişerek kordu veya kökleri sıkıştırır; intradural intramedüller tümörler ise kord dokusu içinde gelişir (2). Primer intradural tümörlerin yaklaşık %70–80’i ekstramedüller yerleşimlidir (3). Yerleşim, klinik bulguların yorumlanmasında ve cerrahi yaklaşımın seçiminde önemlidir.

Ekstramedüller grupta meningiom ve schwannom, intramedüller grupta erişkinlerde ependimom, çocuklarda astrositom daha sık görülür (4). Türkiye’den bildirilen 91 intramedüller olguluk cerrahi seride 56 ependimom ve 21 astrositom saptanmış, 67 hastada tam rezeksiyon sağlanmıştır (5). Bir başka yerli seride, 1992–1997 dönemine ait 53 intradural lezyonun 16’sı meningiom, 11’i schwannom ve dokuzu ependimomdur (6). Ülkemizdeki cerrahi deneyime katkı sağlayan bu veriler, merkezlerin hasta profili ve cerrahiye yönlendirilen olguların özellikleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Klinik değerlendirme ve tanı:

Boyun, sırt veya bel ağrısı ve uyuşma, başlangıçta dejeneratif omurga sorunlarıyla karışabilir. İlerleyici güçsüzlük, yürüme bozukluğu veya duyu kaybı ileri incelemeyi gerektirir. Ekstramedüller lezyonlarda kök ağrısı, intramedüller lezyonlarda duyu ve motor bozukluklar öne çıkabilir. Çocuklarda açıklanamayan skolyoz ve yürüme değişikliği de dikkate alınmalıdır (3,4).

Muayenede kas gücü, duyu, refleksler ve yürüyüş değerlendirilir; spastisite, hiperrefleksi ve duyu seviyesi kord tutulumunu düşündürür. Konus ve kauda ekuina lezyonlarında perine duyusu, mesane ve bağırsak işlevleri ayrıca sorgulanır (4). Hızla ilerleyen güçsüzlük veya yeni gelişen idrar retansiyonu acil değerlendirme gerektirir; manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ve beyin cerrahisi görüşü geciktirilmemelidir.

Kontrastlı MRG temel tanı yöntemidir. Tümörün yerleşimi, uzunluğu, kordla ilişkisi, ödem ve kistik alanlar incelenir (2,4). Ekstramedüller kitle kordu yerinden iter; intramedüller kitle kordda genişlemeye yol açar. Dural taban ve dural kuyruk meningiomu, kistik değişiklik ve foraminal uzanım schwannomu destekler (7). Santral yerleşim, sirinks ve hemosiderin başlığı ependimomda daha sıktır; astrositom eksantrik yerleşebilir. Görüntüleme bulguları örtüşebildiğinden kesin tanı histopatolojik değerlendirmeyle konur (8).

Patolojik tanı:

Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) 2021 sınıflamasında, gerekli tümörlerde moleküler bulgular histolojik tanının bir parçasıdır. Tümör tipi, derecesi ve tanıyı belirleyen moleküler özellikler birlikte raporlanmalıdır. Miksopapiller ependimom derece 2’dir; MYCN amplifikasyonlu spinal ependimom ayrı bir tümör tipidir (9). Alt tiplere özgü tedavi özellikleri aşağıda ele alınmıştır (Tablo 1).

İntradural ekstramedüller tümörler:

Meningiom:

Araknoid kap hücrelerinden gelişen spinal meningiomlar çoğunlukla düşük derecelidir; orta ve ileri yaştaki kadınlarda, torakal bölgede daha sık görülür. Genellikle soliter ve intraduraldır; nadiren ekstradural bileşen bulunur. Lateral veya posterolateral yerleşim sık olmakla birlikte ventral yerleşim de görülebilir (10). Genç hastada çoklu meningiom, NF2 ile ilişkili schwannomatozis (eski adı nörofibromatozis tip 2) açısından değerlendirmeyi gerektirir (10,11). MRG’de T1’de izointens veya hipointens, T2’de izointens veya hiperintens görünüm ve genellikle homojen kontrastlanma izlenir. Dural kuyruk tanıyı destekler (12).

Semptomatik veya büyüyen tümörlerde cerrahi temel tedavidir. Küçük, tesadüfen saptanan lezyonlarda bası derecesi ve cerrahi risk gözetilerek izlem seçilebilir. Dural tutunma alanının rezeksiyonu veya koagülasyonu sırasında kord işlevi korunmalıdır. Tam çıkarılmış derece 1 tümörde genellikle izlem yeterlidir; rezidü, nüks veya yüksek dereceli histolojide ek tedavi değerlendirilir. Spinal meningiomlarda radyoterapi verileri sınırlıdır (12).

Sinir kılıfı tümörleri:

Schwannomlar, nörofibromlardan daha sıktır ve çoğunlukla soliter, sporadik tümörlerdir. Erişkinlerde her iki cinsiyette görülür; lomber yerleşim sıktır (7,13). Schwann hücrelerinden gelişir, sıklıkla dorsal duyu köküyle ilişkilidirler. Foraminal uzanım kum saati görünümü oluşturabilir. MRG’de homojen veya kistik değişikliklere bağlı heterojen kontrastlanma görülebilir (13). Bilgisayarlı tomografi, foraminal genişlemeyi ve kemikteki yeniden şekillenmeyi değerlendirmede yararlıdır (10). Çoklu schwannomlarda NF2 ile ilişkili ve diğer schwannomatozis tipleri araştırılır (11).

Cerrahide işlevsel kök lifleri korunarak rezeksiyon hedeflenir (13). Tam rezeksiyon sonrası nüks seyrektir; rezidü tümörde yeniden büyüme olasılığı nedeniyle seri MRG gerekir. Ağrı, yürüyüş ve mesane işlevleri de izlenmelidir (14). Nörofibromlarda sinir lifleri tümörle iç içe olduğundan kökten ayrılma güç olabilir. Pleksiform tip birden fazla fasikülü tutar ve nörofibromatozis tip 1 (NF1) ile ilişkili olabilir. Malign periferik sinir kılıfı tümörleri nadirdir; tüm anatomik bölgeler birlikte değerlendirildiğinde yaklaşık yarısı NF1 ile ilişkilidir. NF1 hastasında hızlı büyüme veya yeni ve kalıcı ağrı, malign dönüşüm açısından incelenmelidir (13).

Miksopapiller ependimom:

Ependimal kökenli olmasına karşın filum terminale ve kauda ekuinada çoğunlukla ekstramedüller yerleşir. Erişkinlerde sık görülür; bel ve bacak ağrısına sfinkter bozukluğu eşlik edebilir (15). MRG’de oval veya uzunlamasına uzanan, genellikle T1’de izointens, T2’de hiperintens ve belirgin kontrastlanan kitle izlenir; kanama sinyali değiştirebilir (16). Cerrahide kapsül bütünlüğü korunarak tam rezeksiyon hedeflenir. Kapsül ihlali ve rezidü nüks riskini artırabilir (17). Beyin omurilik sıvısı (BOS) yoluyla yayılım açısından nöroaks değerlendirilir. Radyoterapi kararı rezeksiyonun genişliği, kapsül bütünlüğü, yayılım ve nükse göre verilir; kapsül ihlali sonrası yararına ilişkin kanıtlar sınırlıdır (17,18).

Kauda ekuina nöroendokrin tümörü:

Eski yayınlardaki paragangliom adı, güncel sınıflamada kauda ekuina nöroendokrin tümörü olarak değiştirilmiştir (19). Genellikle erişkinlerde, filum terminale veya kauda ekuinada iyi sınırlı ve damarlanması belirgin bir kitle oluşturur. MRG’de çoğu kez homojen, bazen heterojen kontrastlanır. T2’de damar akım boşlukları ve kanama odaklarıyla ilişkili “tuz-biber” görünümü bulunabilir; bu bulgu her olguda görülmez (15). Ependimom ve schwannomla karışabilir. Tedavide kanama riski gözetilerek güvenli tam rezeksiyon hedeflenir (20).

Soliter fibröz tümör:

Spinal bölgede nadir görülen fibroblastik mezenkimal bir tümördür. Erişkinlerde torakal yerleşim sık bildirilmiştir. Eski hemangioperisitom adı güncel sınıflamada kullanılmamaktadır. Tanıda NAB2–STAT6 gen füzyonu ve STAT6’nın nükleer immünboyanması önemlidir. Ekstramedüller yerleşebilir; korda uzanım veya invazyon da görülebilir. MRG’de T2 sinyali değişkendir; güçlü, homojen veya heterojen kontrastlanması meningiomu taklit edebilir. Güvenli tam rezeksiyon hedeflenir; belirgin damarlanma ve yapışıklıklar çıkarılmasını sınırlayabilir. Rezidü ve histolojik derece birlikte değerlendirilir; subtotal rezeksiyon veya nükste radyoterapi düşünülebilir. Geç nüks ve metastaz olasılığı uzun süreli izlem gerektirir (21).

Gelişimsel lezyonlar ve leptomeningeal yayılım:

Dermoid, epidermoid ve lipomatöz lezyonlar ekstramedüller veya intramedüller yerleşebilir (3). Dermoid ve epidermoidlerin bir kısmı spinal disrafizmle ilişkilidir; dermal sinüs varsa eşlik eden anomaliler araştırılır. Epidermoidler girişimler sonrasında da gelişebilir. Kapsül korda veya köklere yapışık olduğunda, rezeksiyon nörolojik işlevi koruyacak biçimde sınırlandırılır (22).

Malignite öyküsüyle birlikte çok seviyeli kök ağrısı ve nörolojik kayıp leptomeningeal yayılımı düşündürür. Başlıca ilişkili solid tümörler meme ve akciğer kanseri ile melanomdur; lösemi ve lenfoma da leptomeningeal tutulum yapabilir (23). Solid tümöre bağlı yayılım şüphesinde kontrastlı beyin ve tüm spinal aks MRG’si, ardından işlem güvenliği uygunsa BOS sitolojisi yapılır. MRG lomber ponksiyondan önce çekilmelidir. İlk sitoloji negatif veya kuşkuluysa ve klinik şüphe sürüyorsa uygun koşullarda ikinci örnek alınır. Tedavi primer tümöre ve sistemik hastalığa göre planlanır (24).

İntradural intramedüller tümörler:

İntramedüller tümörler primer spinal kord tümörlerinin yaklaşık %20–30’unu oluşturur (3). Çoğu glial kökenlidir; ependimom ve astrositom başlıca tiplerdir. Hemanjiyoblastom gibi glial olmayan tümörler de bu gruptadır. Yerleşim sıklığı tümör tipine göre değişir (4).

Ependimom:

Erişkinlerde en sık intramedüller tümördür; servikal ve servikotorakal yerleşim sıktır (4). Çoğu klasik ependimom yavaş büyüyen, iyi sınırlı, sarı-gri veya kırmızımsı gri bir kitledir; damarlanması genellikle orta düzeydedir (3). Santral yerleşim, kutupsal kistler veya sirinks ve hemosiderin başlığı görülebilir (8,16). MYCN amplifikasyonlu tip daha agresif seyredebilir (16). Çoğu olguda diseksiyon planı tam rezeksiyona olanak sağlar. Planın kaybolması veya nörofizyolojik kayıtlarda kalıcı bozulma, rezeksiyonun sınırının yeniden değerlendirilmesini gerektirir (18,25).

Tam çıkarılmış klasik derece 2 spinal ependimomda izlem uygundur. Subtotal rezeksiyonda lokal radyoterapi; derece 3 tümörde tam rezeksiyon sonrasında da radyoterapi önerilir. Kemoterapi rutin birinci basamak tedavi değildir. Yayılım açısından beyin ve tüm spinal aks MRG’si yapılır; BOS sitolojisi, işlem güvenliği gözetilerek ameliyattan en erken 2–3 hafta sonra alınır. Geç nüksler nedeniyle uzun süreli izlem gerekir (18). Moleküler alt tip ve yayılım bulguları tedavi planına katılmalıdır (9).

Astrositom:

Çocuklarda en sık intramedüller tümördür. Genellikle servikal veya torakal yerleşir ve birkaç kord segmenti boyunca uzanabilir. Düşük dereceli, özellikle pilositik tip çocuklarda daha sıktır; yaş tek başına dereceyi belirlemez (4). Makroskopik görünüm gri-kırmızı olabilir; sirinks eşlik edebilir (3). Pilositik tipte sınırlar belirginken diffüz tiplerde infiltratif büyüme, tümörün korddan ayrılmasını güçleştirir. Güvenli diseksiyon planında rezeksiyon; infiltratif lezyonda biyopsi veya sınırlı çıkarma tercih edilebilir (26). Derece 2 diffüz spinal astrositomlara ilişkin çok merkezli çalışmada da nörolojik işlevi koruyan rezeksiyon vurgulanmıştır (27).

Radyoterapi ve sistemik tedavi; yaş, bütünleşik patoloji tanısı, rezidü ve ilerlemeye göre planlanır. Pilositik ve diğer sınırlı glial tümörlerde uygun BRAF/MAPK değişiklikleri, seçilmiş ilerleyici veya cerrahiye uygun olmayan olgularda hedefe yönelik tedaviye olanak sağlayabilir (28). H3 K27 değişikliği gösteren diffüz orta hat gliomu DSÖ derece 4’tür (9,29). Diffüz spinal astrositomlarda kemoterapinin yararı ve en uygun tedavi sırası henüz netleşmemiştir (4,27).

Hemanjiyoblastom:

İyi sınırlı, damarlanması belirgin bir tümördür; erişkinlerde ve servikal bölgede sık görülür. Sıklıkla kordun dorsal yüzüne yakındır; küçük bir nodüle geniş bir sirinks eşlik edebilir (3,30). Sporadik veya von Hippel–Lindau (VHL) hastalığıyla ilişkili olabilir. VHL açısından klinik değerlendirme yapılmalı; özellikle genç yaş, çoklu lezyon veya aile öyküsünde genetik danışmanlık düşünülmelidir. Retina, beyin ve karın organlarındaki ilişkili lezyonlar araştırılır (31).

Cerrahide besleyici damarlar kontrol edilir; drenaj venleri ve kord dolaşımı korunarak çevresel diseksiyonla mümkünse tek parça rezeksiyon yapılır (26). VHL hastasında semptomatik lezyonlar cerrahi açısından değerlendirilir; küçük, asemptomatik odaklar izlenebilir. Çok merkezli 357 hastalık spinal hemanjiyoblastom serisinde tam rezeksiyon, daha iyi uzun dönem lokal kontrolle ilişkili bulunmuştur (30).

Diğer tümörler ve tümörü taklit eden lezyonlar:

Nöronal ve glial bileşenler içeren gangliogliom, çocuklarda ve genç erişkinlerde intramedüller yerleşebilir; tedavi güvenli rezeksiyon ve patolojik tanıya göre düzenlenir (28). Malignite öyküsünde hızla ilerleyen nörolojik kayıp intramedüller metastazı düşündürür. Akciğer ve meme başlıca primer odaklardır; cerrahi, sistemik hastalık ve nörolojik işlev gözetilerek seçilmiş hastalarda değerlendirilir (32).

Kavernom bir damar malformasyonudur; kanamalar akut veya basamaklı kötüleşmeye yol açabilir (33). MRG’de farklı yaşlardaki kan ürünleri ve hemosiderin halkası görülür. T1 ve T2’ye eklenen manyetik duyarlılık sekansları küçük lezyonların saptanmasını kolaylaştırır. Tedavi kararı kanama öyküsü, yüzeye yakınlık ve cerrahi riskle birlikte verilir (34). İnflamatuvar, demiyelinizan ve enfeksiyöz lezyonlar da kordda genişleme ve kontrastlanma oluşturabilir. Biyopsi, tanının tedaviyi değiştireceği ve riskin kabul edilebilir olduğu seçilmiş hastalarda düşünülür (35).

Cerrahi ilkeler ve ameliyat sonrası izlem:

Cerrahi karar yakınmalar, muayene, seri MRG’de büyüme ve olası tümör tipine dayanır. Amaç nörolojik işlevi koruyarak mümkün olan en geniş rezeksiyondur. Başlangıçtaki yürüme ve bağımsızlık düzeyi modifiye McCormick ölçeğiyle kaydedilebilir; ameliyat öncesi nörolojik durum işlevsel sonuçla yakından ilişkilidir (5).

Yaklaşım tümörün seviyesine, kord yüzeyiyle ilişkisine ve foraminal uzanımına göre seçilir. Santral intramedüller lezyonda posterior orta hat miyelotomisi kullanılabilir. Kord ve köklerde çekme ve termal hasardan kaçınılır. Çocuklarda ve çok seviyeli girişimlerde posterior yapıların korunması, instabilite ve deformite riskinin değerlendirilmesi önemlidir (26).

Motor ve somatosensoriyel uyarılmış potansiyeller, uygun seviyelerde D-dalgasıyla birlikte izlenebilir. Belirgin sinyal değişikliğinde manipülasyona ara verilir. D-dalgasında başlangıca göre yaklaşık %50 veya daha fazla kalıcı azalma önemli bir uyarıdır; karar tek bir kayda dayandırılmaz. Kayıtlar ve diseksiyon planı birlikte değerlendirilir (25).

Ameliyat sonrasında motor ve duyu muayenesi, mesane işlevi, yara ve BOS kaçağı izlenir. Yeni veya hızla artan nörolojik kayıpta hematom ve devam eden bası için acil MRG gerekir. Erken kontrastlı MRG rezeksiyonu değerlendirmede kullanılır; sonraki kontroller histoloji, rezidü ve büyümeye göre planlanır (18,26). Erken nörolojik kötüleşme zamanla düzelebilir (5). Rehabilitasyon, ağrı tedavisi ve mesane yönetimi izleme katılır (14).

Kaynakça:

1. Chamberlain MC, Tredway TL. Adult primary intradural spinal cord tumors: a review. Curr Neurol Neurosci Rep 2011; 11: 320‑28.

2. Abul-Kasim K, Thurnher MM, McKeever P, Sundgren PC. Intradural spinal tumors: current classification and MRI features. Neuroradiology 2008; 50: 301‑14.

3. Samartzis D, Gillis CC, Shih P, et al. Intramedullary spinal cord tumors: Part I—Epidemiology, pathophysiology, and diagnosis. Global Spine J 2015; 5: 425‑35.

4. Neyazi B, Haghikia A, Mawrin C, et al. Spinal intramedullary tumors. Dtsch Arztebl Int 2024; 121: 840‑46.

5. Alizada O, Kemerdere R, Ulu MO, et al. Surgical management of spinal intramedullary tumors: Ten-year experience in a single institution. J Clin Neurosci 2020; 73: 201‑208.

6. Asiltürk M, Abdallah A, Sofuoğlu ÖE, ve ark. Management and surgical outcomes of adult spinal intradural lesions: A retrospective study. J Turk Spinal Surg 2020;31:101‑107.

7. Lee JH, Kim HS, Yoon YC, et al. Differentiating between spinal schwannomas and meningiomas using MRI: A focus on cystic change. PLoS One 2020; 15: e0233623.

8. Kim DH, Kim JH, Choi SH, et al. Differentiation between intramedullary spinal ependymoma and astrocytoma: comparative MRI analysis. Clin Radiol 2014; 69: 29‑35.

9. Louis DN, Perry A, Wesseling P, et al. The 2021 WHO Classification of Tumors of the Central Nervous System: a summary. Neuro Oncol 2021; 23: 1231‑51.

10. Hohenberger C, Hau P, Schebesch KM, et al. Spinal meningiomas. Neurooncol Adv 2023; 5(Suppl 1): i112‑i121.

11. Plotkin SR, Messiaen L, Legius E, et al. Updated diagnostic criteria and nomenclature for neurofibromatosis type 2 and schwannomatosis: An international consensus recommendation. Genet Med 2022; 24: 1967‑77.

12. Goldbrunner R, Stavrinou P, Jenkinson MD, et al. EANO guideline on the diagnosis and management of meningiomas. Neuro Oncol 2021; 23: 1821‑34.

13. Gui C, Canthiya L, Zadeh G, Suppiah S. Current state of spinal nerve sheath tumor management and future advances. Neurooncol Adv 2024; 6(Suppl 3): iii83‑iii93.

14. Singh A, Fletcher-Sandersjöö A, El-Hajj VG, et al. Long-term functional outcomes following surgical treatment of spinal schwannomas: A population-based cohort study. Cancers (Basel) 2024; 16: 519.

15. Ajmera P, Agarwal AK, Mehta PM, et al. Cauda equina neuroendocrine tumors: A single institutional imaging review of cases over two decades. Neuroradiol J 2024; 37: 84‑91.

16. Mu W, Dahmoush H. Classification and neuroimaging of ependymal tumors. Front Pediatr 2023; 11: 1181211.

17. Abdulaziz M, Mallory GW, Bydon M, et al. Outcomes following myxopapillary ependymoma resection: the importance of capsule integrity. Neurosurg Focus 2015; 39: E8.

18. Rudà R, Reifenberger G, Frappaz D, et al. EANO guidelines for the diagnosis and treatment of ependymal tumors. Neuro Oncol 2018; 20: 445‑56.

19. Asa SL, Mete O, Schüller U, et al. Cauda Equina Neuroendocrine Tumors: Distinct Epithelial Neuroendocrine Neoplasms of Spinal Origin. Am J Surg Pathol 2023; 47: 469‑75.

20. Shtaya A, Iorga R, Hettige S, et al. Paraganglioma of the cauda equina: a tertiary centre experience and scoping review of the current literature. Neurosurg Rev 2022; 45: 103‑18.

21. Apra C, El Arbi A, Montero AS, et al. Spinal solitary fibrous tumors: An original multicenter series and systematic review of presentation, management, and prognosis. Cancers (Basel) 2022; 14: 2839.

22. Wang X, Gao J, Wang T, et al. Intraspinal dermoid and epidermoid cysts: Long-term outcome and risk factors. J Spinal Cord Med 2020; 43: 512‑17.

23. Nayar G, Ejikeme T, Chongsathidkiet P, et al. Leptomeningeal disease: current diagnostic and therapeutic strategies. Oncotarget 2017; 8: 73312‑28.

24. Le Rhun E, Weller M, van den Bent M, et al. Leptomeningeal metastasis from solid tumours: EANO–ESMO Clinical Practice Guideline for diagnosis, treatment and follow-up. ESMO Open 2023; 8: 101624.

25. Tropeano MP, Rossini Z, Franzini A, et al. Multimodal intraoperative neurophysiological monitoring in intramedullary spinal cord tumors: A 10-year single center experience. Cancers (Basel) 2024; 16: 111.

26. Samartzis D, Gillis CC, Shih P, et al. Intramedullary spinal cord tumors: Part II—Management options and outcomes. Global Spine J 2016; 6: 176‑85.

27. Shigekawa S, Inoue A, Endo T, et al. Optimal treatment strategy for low-grade spinal cord astrocytoma: a retrospective, multicenter analysis by the Neurospinal Society of Japan. J Neurosurg Spine 2024; 41: 699‑707.

28. Rudà R, Capper D, Waldman AD, et al. EANO-EURACAN-SNO guidelines on circumscribed astrocytic gliomas, glioneuronal, and neuronal tumors. Neuro Oncol 2022; 24: 2015‑34.

29. Broggi G, Salzano S, Failla M, et al. Clinico–pathological features of diffuse midline glioma, H3 K27-altered in adults: A comprehensive review of the literature with an additional single-institution case series. Diagnostics (Basel) 2024; 14: 2617.

30. Wach J, Basaran AE, Vychopen M, et al. Local tumor control and neurological outcomes after surgery for spinal hemangioblastomas in sporadic and von Hippel-Lindau disease: A multicenter study. Neuro Oncol 2025; 27: 1567‑78.

31. van Leeuwaarde RS, Ahmad S, van Nesselrooij B, et al.: Von Hippel-Lindau syndrome. In: Adam MP, Bick S, Mirzaa GM, et al., ed. GeneReviews [Internet]. Seattle: University of Washington;1993-2026 [updated 2025 May 1; cited 2026 Oct 11]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK1463/.

32. Sung WS, Sung MJ, Chan JH, et al. Intramedullary spinal cord metastases: a 20-year institutional experience with a comprehensive literature review. World Neurosurg 2013; 79: 576‑84.

33. Goyal A, Rinaldo L, Alkhataybeh R, et al. Clinical presentation, natural history and outcomes of intramedullary spinal cord cavernous malformations. J Neurol Neurosurg Psychiatry 2019; 90: 695‑703.

34. Akers AL, Albanese J, Alcazar-Felix RJ, et al. Guidelines for the diagnosis and clinical management of cavernous malformations of the brain and spinal cord: Consensus recommendations based on a systematic literature review by the Alliance to Cure Cavernous Malformation Clinical Advisory Board Experts Panel. Neurosurgery 2026; 98: 3‑22.

35. Cohen-Gadol AA, Zikel OM, Miller GM, et al. Spinal cord biopsy: a review of 38 cases. Neurosurgery 2003; 52: 806‑15.

36. Wang Y, Springer S, Zhang M, et al. Detection of tumor-derived DNA in cerebrospinal fluid of patients with primary tumors of the brain and spinal cord. Proc Natl Acad Sci U S A 2015; 112: 9704‑9709.

Tablo 1. Başlıca spinal kord tümörlerinin yerleşimi, MRG bulguları ve tedavi yaklaşımı

Tümör	Yerleşim ve MRG bulguları	Pratik yaklaşım
Meningiom	Ekstramedüller; sıklıkla torakal. Dural taban, dural kuyruk, genellikle homojen kontrastlanma.	Semptom veya büyümede cerrahi. Dural tutunma alanına müdahalede nörolojik risk gözetilir.
Schwannom	Ekstramedüller; kökle ilişkili. Kistik değişiklik, foraminal uzanım veya kum saati görünümü.	İşlevsel kökü koruyarak rezeksiyon. Rezidüde seri MRG ve işlevsel izlem.
Miksopapiller ependimom	Filum terminale/kauda ekuinada çoğunlukla ekstramedüller. Genellikle T1’de izointens, T2’de hiperintens.	Kapsülü koruyarak tam rezeksiyon. Rezidü, kapsül ihlali ve yayılımda ek tedavi değerlendirilir.
Kauda ekuina nöroendokrin tümörü	Filum veya kauda ekuinada damarlanması belirgin kitle. Sıklıkla homojen kontrastlanma.	Kanama riski gözetilerek güvenli tam rezeksiyon.
Soliter fibröz tümör	Ekstramedüller veya karma yerleşim. Değişken T2 sinyali, güçlü kontrastlanma.	Güvenli tam rezeksiyon. Rezidü ve histolojik dereceye göre ek tedavi; uzun süreli izlem.
Klasik spinal ependimom	İntramedüller; genellikle santral. Kord genişlemesi, sirinks, hemosiderin başlığı.	Güvenli tam rezeksiyon. Tam çıkarılmış derece 2 tümörde izlem; rezidüde lokal radyoterapi.
Astrositom	İntramedüller; uzun segmentli, eksantrik veya infiltratif olabilir. Kontrastlanma değişkendir.	Diseksiyon planına göre rezeksiyon veya biyopsi. Ek tedavide bütünleşik patoloji tanısı esas alınır.
Hemanjiyoblastom	Sıklıkla intramedüller ve yüzeye yakın. Yoğun kontrastlanan nodül ve geniş sirinks.	Damarları gözeterek mümkünse tek parça rezeksiyon; VHL açısından değerlendirme.

MRG: Manyetik rezonans görüntüleme. VHL: Von Hippel–Lindau. Tablo, yazar tarafından kaynaklar (7,10,12-21,26,28,30,31) temel alınarak hazırlanmıştır. Bulgular tanıyı destekler; histolojik tanının yerine geçmez.